Bivdobeatnagat

Bivdobeatnagat leat erenomážit meahcásteami várás skuvlejuvvon beatnagat, mat geavahuvvojit fuođđoealliid guorramii, vuojiheapmái, gávdnamii dahje viežžamii.

Sámiid ruovttuguovllus meahcásteapmi lea árbevirolaččat vuođđuduvvan oktageardánis ja hálddašuvvon vugiide, dego ovtta meahcásteaddji ja ovtta beatnaga ovttasbargui. Vuohki doarju sihke meahccebivddu hálddašeami ja boazodoalu ja eará ealáhusaid ráfi. Olggobealde buktojuvvon geavadagat – dego máŋggaid beatnagiid seammaáigásaš geavaheapmi, dakkár bivdobeatnagiid buktin guvlui, mat eai leat skuvlejuvvon leat beroškeahttá bohccuin dahje beatnagiid luoitin GPS-ohcciid vehkiin viiddes guovlluide – spiehkkasit dás ja sáhttet dagahit váttisvuođaid. Beatnagat sáhttet hehttet bohccuid guohtuma, dorvvohuhttit árbevirolaš ealáhusaiguin bargama ja dagahit mearkkašahtti ekonomalaš ja kultuvrralaš vahágiid. Beatnaga galgá lága (ortnetláhka, meahcástanláhka, boazodoalloláhka) mielde hálddašit, ja oamasteaddjis lea alo geatnegasvuohta buhtadit dan dagahan vahágiid.

Boazu doallá beatnaga boraspiren ja sáhttá ballát sakka, jos beana lea lahka. Luovos beana sáhttá biđget ealu, vuojihit dan boastto guohtunguvlui dahje dagahit dan, ahte čoavjeáldu olgoda miesi ja miessi jápmá, vaikko beana háliidivččii dušše stoahkat dahje livččii sáhkkái. Danin beatnaga hálddašeapmi lea vealtemeahttun vahágiid ovddalgihtii eastadeami ektui ja maiddái sámiid árbevirolaš ealáhusaid dorvvasteami ektui.

Bivdobeatnagiid geavahussii sámiid ruovttuguovllus gullet erenomáš geatnegasvuođat, main ásahuvvo Suoma lágas:

• Ortnetláhka (612/2003) 14 §
  Beatnaga galgá doallat gitta čoahkkebáikkiin ja maid álo hálddašit dan eará sajis, vai dat ii beasa luovus ja dagat vahága.
• Meahcástanláhka (615/1993) 51, 52 ja 53 §
  Beatnaga geavaheapmi meahcásteapmái eaktuda eanaeaiggáda lobi. Dasa lassin beatnaga galgá hálddašit, ja boazodoalloguovllus dan geavaheapmái gullet erenomáš ráddjehusat. Beatnaga skuvlen ja geavaheapmi meahcivaljidikšumis eaktuda eanaeaiggáda dahje meahcástanvuoigatvuođa hálddašeaddji lobi. Stáhta eatnamiin lobi sáhttá mieđihit Meahciráđđehus, guhte ráddje maiddái skuvlenguovlluid. Luovusdoallanlohpi ii leat almmolaš vuoigatvuohta, muhto dasa gullet ráddjehusat ja geatnegasvuođat: beana oažžu leat luovus dušše lobálaš guovllus ja dalle, go dan sihkkarit hálddaša.
• Boazodoalloláhka (848/1990) 42 §
  Beatnaga oamasteaddjis dahje hálddašeaddjis lea geatnegasvuohta buhttet bohccui šaddan vahágiid.