Skip to main content

Jieččân tili

Maasâd ovdâsiijđonJieččân tili Kriiteerjuávkku Ravvuuh Aluekarttatyökalu Kirjaudu ulos Registerist palvâlusân Čáládât palvâlusân Jieččân proofiil This shortcode LP Profile only use on the page Profile Sämitige čiččâd sämimađhâšemhaahâ, Vasan…

Lue lisää

Pyeri puátteevuotâ

Registerist palvâlusân

Maasâd ovdâsiijđonJieččân tili Kriiteerjuávkku Ravvuuh Aluekarttatyökalu Kirjaudu ulos Registerist palvâlusân Čáládât palvâlusân Registerist sämimađhâšem sertifisistempalvâlusân Registerist Tili…

Lue lisää

Kriiteerjuávkku

Maasâd ovdâsiijđonJieččân tili Kriiteerjuávkku Ravvuuh Aluekarttatyökalu Kirjaudu ulos Registerist palvâlusân Čáládât palvâlusân Juáđhi čođâldittemnáál kriteráid Lue lisää

Pyeri puátteevuotâ

Čáládât palvâlusân

Maasâd ovdâsiijđonJieččân tili Kriiteerjuávkku Ravvuuh Aluekarttatyökalu Kirjaudu ulos Registerist palvâlusân Čáládât palvâlusân Čáládât jieijâd sämimađhâšem sertifisistempalvâlusân Čáládât Kevtteetubdâldâh tâi…

Lue lisää

Ruánáánággusáid kyeskee direktiiv

Ruánáánággusáid kyeskee direktiivSiskáldâs puátá maŋeláá. Keejâ meid sämimađhâšem eettisiih ravvuuh, algâaalmugmađhâšem, arktâsâš piirâs, ellee kulttuurenâdâh, eettisâš killeelvuotâ, ekologâlâš killeelvuotâ, ekologâlâš kyeddimnahcâ,…

Lue lisää

Toimâmkuávlu

ToimâmkuávluToimâmkuávlu uáivild eennâmtieđâlii tâi toimâlii kuávlu, kost ornijdume, irâttâs, siärvádâh tâi ovtâskâs tuáimee háárjut jieijâs tooimâ. Kuávlun pyehtih kulluđ sehe eidusiih pyevtittâs- já palvâlussajeh já toh pirrâseh, moid tooimâ…

Lue lisää

Pyeri puátteevuotâ

Ravvuuh

Maasâd ovdâsiijđonJieččân tili Kriiteerjuávkku Ravvuuh Aluekarttatyökalu Kirjaudu ulos Registerist palvâlusân Čáládât palvâlusân Pargoniävuh já ravvuuhSämimađhâšem ellee kulttuurenâduv vuávám (SMEKS)Kárttá, mii lahtoo Sämimađhâšem ellee…

Lue lisää

Peerâirâttâs

PeerâirâttâsPeerâirâttâssáin uáivilduvvoo irâttâs, mon omâstem, meridemväldi já távjá meid piäiválâš toimâ lii iänááš oovtâ perruu tâi suuvâ haaldust. Ucemustáá ohtâ perruujeessân kalga uásálistiđ irâttâs tooimân, joođeetmân tâi haldâttâhân.…

Lue lisää

Láávu

LáávuLáávu (kååvas, lávvu, laavu) lii ohtâ sämmilij ärbivuáválijn aassâmhaamijn: lávuluv hámásâš já sirdemnáál koskâpuddâsâšviäsu, mii lii ärbivuáválávt kevttum eromâšávt poccui kuáđutmist tuodârkuávluin. Lávuriggee hämmejeh kulmâ váldâttuv…

Lue lisää

Kuáti

KuátiKuáti (kueʹtt, goahti, kota) lii ohtâ sämmilij ärbivuáválijn já tehálumosijn aassâmhaamijn. Kuáđi ruŋgo hämmejeh nelji kuátipeelji (väʹlddmuõrr, goahtebeallji, kotakorva), suovâmuorâ (suõvvmuõrr, suomuorra, savupuu), kyehti tuárismuorâ…

Lue lisää

Lappalâš

LappalâšLappalâš lii historjálâš, nomâttâs, mon ulguupiälásiih kevttii sämmilijn. Tot kevttui ei. Ruotâ já maŋeláá Suomâ haldâttuvâst kuvviđ ulmuid, kiäh ellii táálái Taažâ, Ruotâ já Suomâ taveoosij sehe Kuáláduv njargâeennâm kuávluin…

Lue lisää

Kriiteerjuávkku

KriiteerjuávkkuKriiteerjuávkku uáivild muuneeld miäruštâllum árvuštâllâmvuáđustâsâi olesvuođâ ađai juávhu vátámâšâid, prinsiipijd tâi mittárijd, moi vievâst árvuštâllojeh toimâ, pyevtittâsah tâi palvâlusah. Tot tuáimá pargoniävvun pyere tääsi,…

Lue lisää

Vaikuttâsâi árvuštâllâm

Vaikuttâsâi árvuštâllâmVaikuttâsâi árvuštâllâm uáivild vuávájum tooimâi, haavâi tâi miärádâsâi munedistum vaikuttâsâi systemaatlii selvâttem já árvuštâllâm ovdil ko toh olášuttojeh tâi jo orroo tooimâ vuáđulii karttim. Árvuštâlmist kárttojeh…

Lue lisää

Vaikuttâskuávlu

VaikuttâskuávluVaikuttâskuávlu uáivild eennâmtieđâlii tâi toimâlii kuávlu, moos tiätu toimâ, miärádâs, haahâ tâi almoon uulât já moos tast láá njuolgâ tâi epinjuolgâ vaikuttâsah. Tot puáhtá anneeđ sistees sehe aldakuávlu, mast vaikuttâsah uáinojeh…

Lue lisää

Čuávvumvuáhádâh

ČuávvumvuáhádâhČuávvumvuáhádâh uáivild systemaatlii vyevi nuurrâđ, vuorkkiđ, analysistiđ já raportistiđ tiäđu tooimâ, almoon tâi uulmij ovdánmist. Ton vievâst puáhtá tarkkuđ, maht asâttum ulmeh olášuveh, aiccâđ nubástusâid, árvuštâllâđ tooimâi…

Lue lisää

Pyereh vuáháduvah

Pyereh vuáháduvahPyereh vuáháduvah láá toimâmvyevih já -maalih, metodeh já čuávduseh, main lii čaittum, ete toh tuáimih pehtilávt já lyetittetteht sehe tuárjuh kilelis ovdánem prinsiipijd. Toh vuáđuduveh keevâtlijd vuáttámuššáid, tutkâmčááitun…

Lue lisää

Pargovievâ škovlimvuávám

Pargovievâ škovlimvuávámPargovievâ škovlimvuávám lii irâttâs tâi organisaatio rähtim olesvuotâ, mon kalga merikoskâsávt peividiđ já mii stivree pargovievâ mättim systemaatlii paijeentoollâm já ovdedem. Vuáváámist miäruštâllojeh mittomereh,…

Lue lisää

Juvsâttetteevuotâ­čielgiittâs

Palvâlus juvsâttetteevuotâ Nettisiijđoh tevdih iänááš uásild laavâ vaattâm A- já AA-tääsi juvsâttetteevuotâkriterijd (WCAG 2.1), iäge siijđoin lah kriittâliih vááijuvvuođah juvsâttetteevuođâst. Nettipalvâlusâst orroo kuávdášliih vááijuvvuođah láá…

Lue lisää

Sämimađhâšem ellee kulttuurenâduv vuávám

Sämimađhâšem ellee kulttuurenâduv vuávámSiskáldâs puátá maŋeláá. Keejâ meid sämimađhâšem eettisiih ravvuuh, algâaalmugmađhâšem, arktâsâš piirâs, čuovâkuvvim, kulttuurtorvolâšvuotâ, päikkiráávhu, ellee kulttuurenâdâh, eettisâš killeelvuotâ,…

Lue lisää

Kollimkilleelvuotâ

KollimkilleelvuotâSämmilij päikkikuávlust kollimkilleelvuotâ uáivild mađhâšemtooimâ já kuállejeijeemeerij mittom já haldâšem tienuuvt, ete siärváduv aassâmráávhu, ášástâllâmráávhu, virkosmittemráávhu já pyereestvaijeem siäiluh. Ton vievâst puáhtá…

Lue lisää

Ovdâsvástádâslâšvuotâ

OvdâsvástádâslâšvuotâOvdâsvástádâslâš já eettisávt kilelis mađhâšem kunnijât já ana áárvust sämikulttuur vuáđusteijee jiešvuođâid, oovded sämmilij já sämmilij päikkikuávlu pyereestvaijeem sehe taha máhđulâžžân sämikulttuur siäilum já ovdánem.…

Lue lisää

Ovdâsvástádâslii mađhâšeijee kuállejeijeeravvuuh

Ovdâsvástádâslii mađhâšeijee kuállejeijeeravvuuhOvdâsvástádâslii mađhâšeijee kuállejeijeeravvuuh láá sämisiärváduv rähtim keevâtlij ravvui nurâldâh, mii rävvee mađhâšeijeid toimâđ sämmilij päikkikuávlust torvolávt, eettisávt kilelis já kunnijâttee…

Lue lisää

Ovdâsvástádâslii já eettisávt kilelis sämimađhâšem sertifikaat

Ovdâsvástádâslii já eettisávt kilelis sämimađhâšem sertifikaatOvdâsvástádâslii já eettisávt kilelis sämimađhâšem sertifikaat lii sämisiärváduv haldâšem já mieđettem virgálâš tubdâstâs sämimađhâšemtuáimei, kote tiävdá ovdâsvástádâslii já eettisávt…

Lue lisää

Várugâsvuotâprinsiip

VárugâsvuotâprinsiipVárugâsvuotâprinsiip lii tooimâ stivrejeijee aalmugijkoskâsii já aalmuglii pirâsrievti koskâsâš prinsiip (EU-rievtist muuneeld rahttâttâm prinsiip, SEUT 191 artikkâl), mon tárguttâssân lii estiđ já kepidiđ minimin hááituid…

Lue lisää

Rijjâ kuáttumvuoigâdvuotâ

Rijjâ kuáttumvuoigâdvuotâSämmilij päikkikuávlust rijjâ kuáttumvuoigâdvuotâ lii kuávdášlâš uási ärbivuáválii sämmilii puásuituálust. Tot vuáđuduvá luándukuátumij pirrâihásii kiävtun já iveaaigij mield mulsâšuvvee kuáttumjurâmân, mii čuávu poccui…

Lue lisää

Torvokoskâ

TorvokoskâEllei tarkkuumist tâi kuvviimist Torvokoskâ uáivild ucemus kooskâ, mon kalga toollâđ ulmui, ellei, tiiŋgâi tâi ráhtusij kooskâ luhottesvuođâi, vahâgij sehe pyereestvaijeem hiäjusmittee tiilij estim várás (kj. meid sánádâh: päikkiráávhu).…

Lue lisää

Tullâpuáldim

TullâpuáldimTullâpuáldim uáivild tuulâ cokkiittem já paijeentoollâm ovdâmerkkân mälistem, lieggim, čuovvim tâi eres tárguttâs várás. Historjálávt tot lii lamaš ohtâ tehálumosijn ulmuu tááiđuin, já tot lii onnum sehe eellim niävvun sehe…

Lue lisää

Sosiaallâš toimâlope

Sosiaallâš toimâlopeSosiaallâš toimâlope (Social Licence to Operate, SLO) uáivild páihálâšsiärváduv tâi vaikuttâspirrâduvâst orroo eres juávhui adelem tuhhiittem, luáttámuš já mietâmâš tooimân, mii vaaikut sii elimân, kulttuurân, pirrâsân tâi…

Lue lisää

Sämimađhâšem sertifikaat

Sämimađhâšem sertifikaatOvdâsvástádâslii já eettisávt kilelis sämimađhâšem sertifikaat lii sämisiärváduv haldâšem já mieđettem virgálâš tubdâstâs sämimađhâšemtuáimei, mii tiävdá ovdâsvástádâslii já eettisávt kilelis sämimađhâšem várás ovdedum…

Lue lisää

Sämimađhâšemmerkkâ

SämimađhâšemmerkkâOvdâsvástádâslii já eettisávt kilelis sämimađhâšem sertifikaat lii sämisiärváduv haldâšem já mieđettem virgálâš tubdâstâs sämimađhâšemtuáimei, mii tiävdá ovdâsvástádâslii já eettisávt kilelis sämimađhâšem várás ovdedum kriterij…

Lue lisää

Purrâmuštorvo

PurrâmuštorvoPurrâmuštorvo uáivild tile, mast puoh ulmuin lii ubâ paje fyysilâš, sosiaallâš já ekonomâlâš máhđulâšvuotâ skappuđ tuárvi, torvolii já vuáimáás purrâmuš, mii västid sii piemmâmtárboid já purrâmušmielâstume tiervâslii já aktiivlii eellim…

Lue lisää

Purrâmušmađhâšem

PurrâmušmađhâšemOvdâsvástádâslâš purrâmušmađhâšem oovtâst purrâmušfeerim já purrâmuškulttuur ovdâsvástádâslii já eettisávt kilelis sämimađhâšem prinsiipáid: pirrâs kunnijâtmân já huámmášumán väldimân, sosiaallii, kulttuurlii, ekologâlii já…

Lue lisää

Luonnim

LuonnimLuonnim uáivild pasâttâsâi, tiiŋgâi tâi eres materiaal, mii ij kulluu luándun, kyeđđim, kočâttem tâi levâttem pirrâsân. Tot toovât roskáávuođâ, enâduv fastom, makkumvuođâ kiäppánem tâi hááitu luándun, elleid já ulmuid. Luonnim puáhtá leđe…

Lue lisää

Pase sajeh

Pase sajehPase saje lii tile, kuávlu tâi čuosâttâh, mii annoo eromâš merhâšitten, kunnijâtten tâi kuoskâmettumin oskolduvlij, jiegâlij, kulttuurlij tâi persovnlij suujâi keežild. Pase sajeh lohtâseh távjá immeelvuotân, pase muštâlussáid,…

Lue lisää

Puásuipärtti

PuásuipärttiJis tábáhtuvá puásuipärtti, suáiti ain 112-numerân. Puásuipärtti uáivild päärti maađijjotoluvâst, mast fiävru tiäivá poccuin. Puásuipäärtih tábáhtuveh eromâšávt Laapist já puásuituálukuávlust, já toh tábáhtuveh jyehi ive tuhátteh.…

Lue lisää

Pygálys

PygálysPygálys ( pikalõs, rátkkašeapmi/bigálus, poroerotus) lii puásuituálu tehálâš pargomuddo, mii tábáhtuvá jyehi ive já mast poccuuh norrojeh vijđes-uv kuáttumkuávluin rätkimááiđán já rátkojeh sierâ tárguttâssáid. Pygálysah uárnejuvvojeh…

Lue lisää

Tavesämikielâ

TavesämikielâTavesämikielâ lii Suomâ stuárráámus sämikielâ já Tave-enâmijn enâmustáá kevttum. Tot sárnoo ärbivuáválávt Suomâst, Taažâst já Ruotâst. Puohâin sämikielâ sárnoin suullân 75-90% sáárnuh tavesämikielâ. Suomâst ton ärbivuáváliih…

Lue lisää

Uásálistittem

UásálistittemUásálistittem lii proosees, mast ovtâskâs ulmuuh, juávhuh tâi siärváduvah váldojeh fáárun miärádâstohâmân, vuáváámân, olášutmân já árvuštâlmân. Tot lii vyehi aktivistiđ já movtijdittiđ ulmuid uásálistiđ sehe finniđ uásálâšvuođâ…

Lue lisää

Miäcástemvyevih

MiäcástemvyevihMiäcástemvyevih uáivildeh sehe keevâtlijd vuovijd, moiguin pivdeh já koddeh pivdoelleid, já meid kulttuurlávt já eettisávt tuhhiittum toimâvuovijd, moid miäcástem vuáđuduvá. Miäcástemvuovvijd kuleh: Metodeh vyejettem, miäcástem…

Lue lisää

Miäcástempennuuh

MiäcástempennuuhMiäcástempennuuh láá eromâšávt miäcástem várás škuávlejum pennuuh, moh kiävttojeh meccivalje-ellei kuorâmân, vyejeetmân, kavnâmân tâi viežžâmân. Sämmilij päikkikuávlust miäcástem lii ärbivuáválávt vuáđudum oovtkiärdánáid já haldâšum…

Lue lisää

Miäcástem

MiäcástemMiäcástem lii luánduviđá meccivalje-ellee pivdem, koddeem tâi saallâs väldim laavâst asâttum vuovijguin já raijiittâsâiguin. Sämmilij päikkikuávlust miäcástem lii kuittâg meid ärbivuáválâš iäláttâs já uási kulttuuräärbist, mii lohtâs…

Lue lisää

Larmânuáskádâs

LarmânuáskádâsLarmânuáskádâs uáivild ulmuu tovâttem, juátkojeijee tâi kiärdoo jienâ, mii hettee luándu jieijâs jienâenâduv, ellei lattim tâi ulmui pyereestvaijeem. Tom pyehtih tovâttiđ ovdâmerkkân moottorvuájáneh (ml. kiälkkárááiđuh), mašineh,…

Lue lisää

Meccipuáluváruttâs

MeccipuáluváruttâsMeccipuáluváruttâs lii Áimutiettuu lájádâs adelem virgálâš váruttâs, mii almoot, ete enâduv kuškâm tiet tuulâ puállám- já levânemriskâ lii eromâš styeres. Meccipuáluváruttâs ääigi ávustuulâ rähtim lii kieldum, meid merkkejum…

Lue lisää

Aldapurrâmuš

AldapurrâmušEennâm- já meccituáluministeriö miäruštâllâm mield aldapurrâmuš uáivild eromâšávt páihálâšpurrâmuš, mii oovded kuávlu ekonomia, pargolâšvuođâ já purrâmuškulttuur. Tot lii pyevtittum já ovdedum páihálijn amnâsijn já markkânistojeh já…

Lue lisää

Kuállejeijeeravvuuh

KuállejeijeeravvuuhKuállejeijeeravvuuh láá viestâdemvyehi, mon vievâst kuállejeijeeh uápistuvvojeh toimâđ ovdâsvástádâslávt já torvolávt pääihist, kost sij kuállejeh já kunnijâttiđ já väldiđ huámmášumán páihálâšsiärváduv, pirrâs já kulttuur. Ton…

Lue lisää

Kunnijâttem

KunnijâttemKunnijâttem lii jurdâččemvyehi já toimâ, mii oovded vuáruvaikuttâs já tuálvu ovdâskulij. Tot vuáđuduvá ulmuu, siärváduv tâi ääši kuáttá tubdum áárvustanemân tâi ibárdâsân. Tot uáinoo nube áárvu, vuoigâdvuođâi já raajij tuubdâstmin,…

Lue lisää

Kulttuurärbi

KulttuurärbiKulttuuráárbán kuleh moonnâmääigist ärbejum materiaalliih já immateriaalliih ääših tâi vuáháduvah, moh spejâlisteh ulmui áárvuid, oskomušâid, tiäđuid já ärbivuovijd. Kulttuurärbi lii proosees, mii ana sistees jieškote-uv ääigi…

Lue lisää

Kulttuurlâš toimâlope

Kulttuurlâš toimâlopeKulttuurlâš toimâlope (Cultural Licence to Operate, CLO) uáivild páihálâšsiärváduv tâi vaiguttempirrâsist orroo eres juávhui adelem tuhhiittem, luáttámuš já mietâmâš toimâmân, mii vaaigut sii kulttuurân, kulttuur háárjutmân tâi…

Lue lisää

Kulttuur hárjuttemráávhu

Kulttuur hárjuttemráávhuKulttuur hárjuttemráávhu lii olmoošvuoigâdvuođáid lohtâseijee prinsiip, mii tiäddut ucceeblovoi já algâaalmugij vuoigâdvuođâ jieijâs kulttuurân. Tot uáivild siärváduv vuoigâdvuođâ paijeentoollâđ, ovdediđ já sirdeđ ovdâskulij…

Lue lisää

Kulttuur haldâšeijeeh

Kulttuur haldâšeijeehKulttuur haldâšeijein kočoduvvojeh ulmuuh tâi siärváduvah, main lii noonâ já juátkojeijee čonnâs tiätu kulttuurân sehe toos lohtâseijee tiätun, táiđoid, árvoid, ärbivuovvijd já vuovvijd. Kulttuur haldâšeijein lii vuoigâdvuotâ…

Lue lisää

Päikkitárbu

PäikkitárbuPäikkitárbu uáivild luánduriggoduvâi, tego kyele, meccivalje-ellei, muorjij, šadoi, muorâ tâi eres amnâsij, kevttim iänááš jieijâs táárbun kávpálii ulmettáá. Sämikulttuurist päikkitárbukevttim lohtâs nanosávt ärbivuáváláid iäláttâssáid já…

Lue lisää

Luánduviđá meccikuávlu

Luánduviđá meccikuávluLuánduviđá meccikuávlu annoo ulmuu tooimâst luovâs kuárusvuottân, moos ulmuu kietâ ij lah kuoskâm teikâ mon ulmuu čalme ij lah uáinám. Te tobbeen ij lah kihheen tâi mihheen, maid tâi mon kulttuur tâi kulttuurvuovijd kolgâččii…

Lue lisää

Nuorttâlâškielâ

NuorttâlâškielâNuorttâlâškielâ kulá eres sämikielâi náál syemmilâš-ugrilâš kieláid. Nuorttâlâškielâ lii tuođâi uhkevuálásâš, tastko tom sáárnuh jieijâs eenikiellân innig tuš 300 olmožid. Ruošâbeln nuorttâlâškielâ sárnooh láá tääl áárvui mield 20–30.…

Lue lisää

Anarâškielâ

AnarâškielâAnarâšah láá áinoo sämmilâšjuávkku, mii lii ärbivuáválávt aassâm tuše Suomâ kuávlust. Anarâškielâ tile lâi uáli heeitug vala 30 ihheed tassaaš. Aktiivlii Anarâškielâ seervi já ton algâttem maaŋgâlágánij kielâiäláskittemhaavâi čuávumuššân…

Lue lisää

Immateriaalvuoigâdvuođah

ImmateriaalvuoigâdvuođahImmateriaalvuoigâdvuođah uáivildeh kreatiivlii pargo puátusáid já eres immateriaal omâdâhân čyeccee vuoigâdvuođâid, maid lahâasâttem syeijee. Toh juáhhojeh táválávt tahheevuoigâdvuođáid, aldavuoigâdvuođáid já…

Lue lisää

Šoŋŋâdâhnubástus

ŠoŋŋâdâhnubástusŠoŋŋâdâhnubástussáin uáivilduvvoo táválávt ulmuu tooimâ tovâttem šoŋŋâduv nubástus kuhes áigáduvâst. Ton suijân lii eromâšávt šaddovisteluoštui lasanem já tot uáinoo eereeb iärrás koskâliegâsvuotâtiilij paijaanmin, eromâš korrâ…

Lue lisää

Iglu

IgluÄrbivuáválii merhâšume mield iglu uáivild muotâ- tâi jieŋâlaigosijn rahtum kuuboolhámásii huksiittâs, mon arktâsii kuávlu algâaalmugeh (om. inuiteh já inupekeh) láá kiävttám jieijâs tälviviäsun eromâšávt Kanadast, Alaskast já Kalaallit…

Lue lisää

Muusik

MuusikSämimuusik lii onnáá peeivi siävuttâs uđđâ já puárrás. Sämimuusik madduuh láá jieŋâlâsâst ärbivuáválii sämimusikkist juáigusist, leu ’ ddist já livđeest, moh láá ärbivuáválii sämimuusik šlaajah Suomâ pele sämikuávlust. Eres sämimuusik…

Lue lisää

Zooifikaatio

ZooifikaatioZooifikaatio uáivild oovdânpyehtimvyevi, mast eromâšávt algâaalmugsiärváduvâid já toi jesânijd rähtih pyevtittâssân mađhâšemuáinámuššân já sii kohtâleh tego sij liččii uási luándupirrâsân kullee kiäsutteijee uáinámuš tâi…

Lue lisää

Siärváduv tuhhiittem

Siärváduv tuhhiittemOvdâsvástádâslâš mađhâšem uáivild tom, ete páihálâšsiärvádâh puáhtá tuhhiittiđ puoh tooimâid, moh lohtâseh maađhâšmân. Kalga mušteđ, ete mađhâšeijee lii ain kyessin mätkičuosâttuv páihálii aalmug pääihist ellee kulttuurenâduvâst,…

Lue lisää

Siärvádâh

SiärvádâhPáihálâš sämisiärvádâh lii uáli njyebžilis já vijđes tuávádâh, mii mulsâšuvá ääigi, pääihi já tábáhtus mield. Válduášálávt tain čujotteh toid áášánkullee sämisiärváduvváid, sämisuvváid teikâ sijdáid, moid jieškote-uv sämikulttuur maađhâšmân…

Lue lisää

Ovdâsvástádâslii já eettisávt kilelis sämimađhâšem toimâprinsiipeh

Ovdâsvástádâslii já eettisávt kilelis sämimađhâšem toimâprinsiipehSämitigge tuhhiittij Ovdâsvástádâslii já eettisávt kilelis sämimađhâšem toimâprinsiipijd 24.9.2018. Eettisij ravvui váldu-ulmen lii meddâlistiđ sämmilâšvuođáin ávhástellee mađhâšem…

Lue lisää

Ovdâsvástádâslâš sämimađhâšem

Ovdâsvástádâslâš sämimađhâšemOvdâsvástádâslâš já eettisávt kilelis mađhâšem kunnijât já áárvust sämikulttuur vuáđudeijee jiešvuovijd, oovded sämmilij já sämmilij päikkikuávlu pyereestvaijeem sehe taha máhđulâžžân sämikulttuur siäilum já ovdánem.…

Lue lisää

Kyeddimäigi

KyeddimäigiPoccui kuáttumráávhu kalga tähidiđ pirrâ ive, mutâ eromâšávt kiđđâtäälvi sehe kyeddimääigi, mii lii puásuituálust kriittâlumos äigi. Talle kuáttumráávhu lii velttidmettum, ko kyeddee áálduh láá herkimuuh já toi hettim toovât cuovkkânem,…

Lue lisää

Čuovâkuvvim

ČuovâkuvvimŠiev täävi miäldásávt páihálâšaalmug ij pyevti kohtâliđ uáinámuššân, rekvisiittân teikâ objektin. Eromâš huolâlâš kalga leđe čuovâkuvvim já eres vuorkkim háárán, mii čyeccee mađhâšemsyergi ulguupiáláá priivaatulmui. Sämimááccuhân…

Lue lisää

Oskoldâh

OskoldâhOskoldâh já ton sierâlágán hárjuttem häämih láá ain persovnliih já kuleh priivaatvuođâ syeje pirrâdâhân já tienuuvt toos taarbâš ain kuvvim čuosâttâhhân orroo ulmuu miettâm. Kirholâš oskoldâhân lohtâseijee tilálâšvuođâid, tego heejâid,…

Lue lisää

Puáttee suhâpuolvah

Puáttee suhâpuolvahSäämist tun lah kyessin pääihist, kost sämmilij argâ já juhle láá uási mávsulâš ellee kulttuurhäämist, mii hämmee eromâš kulttuurenâduv já lii sämmilij toovláš päikki. Taan ellee kulttuurenâduvâst máhđulistoo sämikulttuur…

Lue lisää

Sijdâráávhu

SijdâráávhuSijdâráávhu lii uási kuáttumráávhust. Sijdâráávhu uáivild tom, ete puásuisiijdâ ij uážu hettiđ teikâ toos ij uážu moonnâđ ton siijdâ omâsteijee lovettáá tâi sijdâkode lovettáá. Keevâtlávt puásuisiijdâ ij uážu lovettáá aldaniđ, ovdâmerkkân…

Lue lisää

Toovláš vyehiriehti

Toovláš vyehiriehtiSämmiláid já sii ärbivuáválâš iäláttâsâi háárjutmân eellimiähtu lii lamaš ain luándu kilelis kevttim, luándu já eennâm láá lamaš sämmilij eletteijeeh.  Sämmilâš luándu maaŋgâhámásâšvuotân lohtâseijee toovláš vyehiriehti stivree…

Lue lisää

Ekonomâlâš killeelvuotâ

Ekonomâlâš killeelvuotâEkonomâlâš killeelvuotâ vuáju páihálij tálutuálui tuárjumân siärvádâh- já ohtâgâstääsist. Ekonomâlii killeelvuođâ vuolgâsaijeen lii, ete nuuvt stuorrâ uási mađhâšempuáđuin ko máhđulâš páácá čuosâttâhkuávlun. Taam puáhtá…

Lue lisää

Ekonomâlâš kyeddimnahcâ

Ekonomâlâš kyeddimnahcâEkonomâlâš kyeddimnahcâ miäruštâl mađhâšemtooimâi já/tâi mađhâšeijei enâmusmere, ovdil ko páihálij ulmui elimist šadda liijkás tivrâs eelliđ tâi toimâđ jieijâs kuávlust. Keejâ meid ekologâlâš killeelvuotâ, kulttuurlâš…

Lue lisää

Stereotypia

StereotypiaStereotypia lii fastâ, oovtpiälálâš, almolistum já oovtkiärdánistum, maŋgii negatiivlâš já merettum oskomuš tiätu olmoošjuávhu tâi tiätu olmoošjuávkun kullee ovtâskâs ulmuu nobdum jiešvuođâin ton juávhu ovdâsteijen. Stereotypiai kevttim…

Lue lisää

Sosiaallâš killeelvuotâ

Sosiaallâš killeelvuotâSosiaallii killeelvuođâ puáhtá miäruštâllâđ sehe páihálij ulmui já mađhâšeijee uáinust. Vâi mađhâšem ličij sosiaallávt killeel páihálii sämiaalmug uáinust, kalga mađhâšemiäláttâs väldiđ huámmášumán páihálij ulmui táárbuid sehe…

Lue lisää

Sosiaallâš kyeddimnahcâ

Sosiaallâš kyeddimnahcâSämmilij päikkikuávlust sosiaallii kyeddimnaavcâ árvuštâleh sämisiärváduv sehe sämikulttuur siäilum já ovdánem uáinust. Sosiaallii kyeddimnaavcâ toleransraajijd árvuštâldijn kalga miäruštâllâđ mađhâšeijei já mađhâšemtuáimei…

Lue lisää

Vuáhádume

VuáhádumeSämmiliih iä lah viggâm mutteđ luándu, peic sij láá vuáhádum toos. Sämmiláid já sii ärbivuáválâš iäláttâsâi háárjutmân eellimiähtu lii lamaš ain luándu kilelis kevttim, luándu já eennâm láá lamaš sämmilij eletteijeeh.  Sämmilij eellimvyehi…

Lue lisää

Sámi Duodji rs

Sámi Duodji rsSámi Duodji rs lii Suomâ sämmilij tuáijárij servi, mii lii vuáđudum Anarist ive 1975. Servi lii sämituáijárijd ovdâsteijee servi, mii uárnee čáitálduvâid, ravvim já vyebdimtooimâ. Sámi Duodji rs:st lii kävppi Anarist, Duodji Shop, kost…

Lue lisää

Sämimááccuh

SämimááccuhSämikulttuur lii puohnâssân uáli riges já maaŋgâhámásâš kulttuur, mon ohtâ tehálâš identiteet čäittee lii sämimááccuh. Sämimááccuhist lii hirmâd stuorrâ merhâšume sämikulttuurist. Sämimááccuh kevttim asâttâleh čälimettum noormah, maid…

Lue lisää

Sämityeji

SämityejiOhtâ sämmilij ärbivuáválâš iäláttâsâin lii sämityeji. Sämityeji lii tavesämikielân duodji, aanaarsämikielân tyeji já nuorttâsämikielân tuejj. Ärbivuáválávt sämityeji lii rahtum argâpeeivi tárboid tego pihtâseh já kammuuh já eres lasekáárvuh…

Lue lisää

Sämikielâ

SämikielâKielâ lii ohtâ tehálumosijn kulttuuräärbi oosijn. Kielah čäittih identiteet já čaneh sárnoid jieijâs siärvádâhân, jieijâs moonnâmááigán, tááláá ááigán sehe puátteevuotân. Kulttuur kulloo kielâin, toid lii čonnum valjeest tiäđuid maailmist…

Lue lisää

Sämmilâšvuođáin ávhástellee mađhâšem

Sämmilâšvuođáin ávhástellee mađhâšemKo sämisiärváduv ulguubeln puáttee mađhâšemsyergi hárjutteijeeh já eres mađhâšemtuáimeeh aneh já ávhástâleh sämikulttuurân lohtâseijee tâi čujotteijee elementijguin mađhâšempalvâlusâin tienuuvt, ete ij lah…

Lue lisää

Sämmilâšvuotân vuáđuduvvee mađhâšem

Sämmilâšvuotân vuáđuduvvee mađhâšemSämisiärváduv ulmuuh irâtteijeeh tuáimih mađhâšemiäláttâs hárjutteijen sämmilâšvuotân vuáđuduvvee maađhâšmist. Sämikulttuur eellimvuáimálâšvuođâ sehe mađhâšempyevtittâs puigâvuođâ tähidem tiet kalgeh…

Lue lisää

Sämmilij päikkikuávlu

Sämmilij päikkikuávluSuomâst lii laavâst miäruštâllum sämmilij päikkikuávlu moos kuleh Iänuduv, Aanaar já Ucjuv kieldah sehe Suáđigil kieldâst ton taveuási Vuáču siijdâ kuávlu ađai Laapi palgâs kuávlu.

Lue lisää

Sämimuusik

SämimuusikSämimuusik lii onnáá peeivi siävuttâs uđđâ já puárrás. Sämimuusik madduuh láá jieŋâlâsâst ärbivuáválii sämimusikkist juáigusist, leu ’ ddist já livđeest, moh láá ärbivuáválii sämimuusik šlaajah Suomâ pele sämikuávlust. Eres sämimuusik…

Lue lisää

Sämimađhâšem eettisiih ravvuuh

Sämimađhâšem eettisiih ravvuuhSämitigge tuhhiittij Ovdâsvástádâslii já eettisávt kilelis sämimađhâšem toimâprinsiipijd 24.9.2018. Eettisij ravvui váldu-ulmen lii meddâlistiđ sämmilâšvuođáin ávhástellee mađhâšem sehe puástutiäđu, mii kuáská sämmiláid…

Lue lisää

Sämimađhâšem

SämimađhâšemSämimađhâšem iberduvvoo maađhâšmin, mast sämikulttuur naavcâid anemáin pyevtitteh mađhâšempalvâlusâid já fäälih taid finnodâhtoimâlij agâiguin. Sämimađhâšem kolgâččij leđe sämmilâšvuotân vuáđuduvvee mađhâšem, mast sämisiärváduv siste…

Lue lisää

Sämitigge

SämitiggeSämitigge lii sämmilij ovdâstuslâš jiešhaldâšemorgaan Suomâst. Sämitige tehálumos pargo lii olášuttiđ vuáđulaavâst toos asâttum tooimâid ađai olášuttiđ sämmilij jieijâs kielân já kulttuurân kyeskee jiešhaldâšem sehe turviđ sämmilii…

Lue lisää

Sämikulttuur

SämikulttuurSämikulttuurân kuleh eereeb iärásij sämikielâ, sämmilâš kulttuurärbi, kulttuurolgospyehtimeh, sämmilâštaaiđâ, sämmilij ärbivuáválâš tiätu, sämmilâš luándukoskâvuotâ, ärbivuáváliih sämi-iäláttâsah já tai tááláš hárjuttem häämih siämmást…

Lue lisää

Sämmilâš purrâmâšválju

Sämmilâš purrâmâšváljuSämmilâš ärbipurrâmuš lii ennuv eres-uv ko poccuusteikkâ lasattâsâiguin. Sämmilâš purrâmâšválju lii šoddâm eennâm adalduvâin, moh láá ärbivuáválávt ain kevttum eennâm kyeddimnaavcâ raajij siste. Sämmilij algâaalmugkulttuur lii…

Lue lisää

Sämmilâš luándukoskâvuotâ

Sämmilâš luándukoskâvuotâSämmilii tuávádâhmaailmist iä iärut ulmuu, luándu já kielâ nubijdis. Sämikielâ spejâlist pirâstittee ellee já iäluttes luándu vuáđulii já tärkkilis tubdâm já ulmuu já luándu aldasii já tárkká čovdâččum vuáruvaikuttâs.…

Lue lisää

Sämmilâs luándukevttim

Sämmilâs luándukevttimSämmilij áárvui, jurdâččemvuovij já ärbivuáválii eellimvyevi mield luándu kalga siäiluttiđ já kevttiđ tienuuvt, ete tot eeleet ulmuid addelmáin áigápuáđu. Sämmiliih iä lah viggâm mutteđ luándu peic sij láá taibâm toos. Sämmilij…

Lue lisää

Rekvisiit

RekvisiitSämmilij päikkikuávlu lii noomâs miäldásávt maaŋgâi sämmilij päikki, kuus mađhâšeijeeh puátih kolliđ. Šiev täävi miäldásávt páihálii ulmuu ij koolgâ kohtâliđ uáinámuššân, rekvisiittân tâi objektin. Eromâš huolâlâšvuođâ kalga nuávdittiđ…

Lue lisää

Primitivisistem

PrimitivisistemMaađhâšmist primitivisistem tiädut já siämmást naanood moonnâmááigán čonnum eellimvyevi miäldásii mielâkove algâaalmugist. Nubenáál ettum primitivisistem tuárju museolágán, muttuuhánnáá já moonnâmááigán orostittum kove…

Lue lisää

Puásuituálu

PuásuituáluÄrbivuáválâš sämi-iäláttâsâin puásuituálu tuáimá ain ohtân sämikulttuur tehálâš vuáđukeđgin já fáálá tuáriskuávlui asâttâs siäilutmân eromâš tehálijd pargomáhđulâšvuođâid sehe kulttuurlávt eellimtehálii kielâaareen já amnâsijd ei.…

Lue lisää

Poccui paldattâllâm

Poccui paldattâllâmPoccui paldattâllâm lii laavâst kieldum. Puásui lii uásild pelivildáás ellee já sáttá älkkeht suorgâniđ já ročâliđ patârâsân. Ovdâsvástádâslâš mađhâšeijee uáppáásm poccui já ton elimân puásuiomâsteijee uápistdijn. Puásuituálulaavâ…

Lue lisää

Puásuiääiđih

PuásuiääiđihAassâmviäsui šiljoin já alda orroo puásuiääiđih ađai käärdih, main láá poccuuh, kuleh laavâ uáivildem päikkiráávhu syeje pirrâdâhân. Tain kuávluin ij lah lope jotteeđ kuávlu omâsteijee lovettáá. Meid pygálysääiđih, puásuikámpáh sehe…

Lue lisää

Puásui

PuásuiPuásui (Rangifer tarandus tarandus) lii pelilojes sorvâellee, mii nálášuvá tuodârkoddeest. Puásui já ton suhâlâš, meccikodde (Rangifer tarandus fennicus), spiekâsteh eres sorvâellein tast, ete sehe niŋálâs- já orespoccust láá čuárvih. Poccui…

Lue lisää

Ärbivuáváliih iäláttâsah

Ärbivuáváliih iäláttâsahSämmilij ärbivuáválâš iäláttâssáid vuáđuduvvee eellimvyehi lii ain lamaš sorjolâš vijđes ärbikuávlui kevttimist kilelis vuovvijn. Sämmiláid já sii ärbivuáválâš iäláttâsâi háárjutmân eellimiähtu lii lamaš ain luándu kilelis…

Lue lisää

Ärbivuáválâš tiätu

Ärbivuáválâš tiätuSämmilâš luándu maaŋgâhámásâšvuotân lohtâseijee ärbivuáválâš tiätu tiättoo sämmilâš luándukevttimist já ärbivuáválâš sämi-iäláttâsâi porgâmist ađai puásuituálust, kyelipiivdost, meccipiivdost, nurâmist já tyejeest sehe…

Lue lisää

Ärbipurrâmuš

ÄrbipurrâmušSämmilâš ärbipurrâmuš lii ennuv eres-uv ko poccuusteikkâ lasattâsâiguin. Sämmilâš purrâmâšválju lii šoddâm eennâm adalduvâin, moh láá ärbivuáválávt ain kevttum eennâm kyeddimnaavcâ raajij siste. Sämmilij algâaalmugkulttuur lii tovláá…

Lue lisää