Âʹlddporrmõš

Mädd- da meäʹcctäällministeria meäʹrteeʹlm mieʹldd âʹlddporrmõš miârkkšââvv jeäʹrben pääiklažporrmõõžž, kååʹtt oouʹdeed vuuʹd tällõõzz, reâuǥlažvuõđ da porrmõškulttuur. Tõt lij puuʹtʼtum da õõudâsvalmštum pääiklaž aunnsin markknââʹstet di ââʹnet jiiʹjjes vuuʹdest, koin juuʹrdet mäddkååʹdd leʹbe tõn uuʹccab vuuʹd.

Veiddsõbân âʹlddporrmõš miârkkšââvv porrmõõžž, kååʹtt lij puuʹtʼtum, šillum, norrum, ussum leʹbe šõdduum ââʹldmõsân tõn ââʹnnempääiʹǩ, äuʹǩǩeeʹl pääiklaž luâttvääraid da silttummuž. Säʹmmlai dommvuuʹdest âʹlddporrmõš lij õuddmiârkkân puõccuvueʹǯǯ, kueʹll, šiil, mueʹrj, kuõbbâr, yyrt da jeeʹres luâttouddâz, koid haʹŋǩǩeed vaʹstteemvuõđlanji da eettlânji ǩeâllʼjeei âânnmõõžž vuâđđjurddji meâldlânji da täujja äʹrbbvuõđlaž mõõntõõllmõõžživuiʹm.

Sääʹmkulttuurâst âʹlddporrmõš lij ǩiiddâs vueʹss äʹrbbvuõđlaž jieʹllemvuõʹjji da kulttuur juätkkjemvuõđâst di äʹrbbvuõđlaž teâđast (árbevirolaš diehtu, ärbivuáválâš tiätu). Tõt õhttan luâttjårrõõzz seuʹrrjummša, eeʹjjpoddryʹtmme da jiõččväärrvuõʹtte. Âʹlddporrmõõžž miârktõs ij rajjtõõv porrmõʹšše – tõn mieʹldd serddje še tääid, mainnâz da õhttsallaš vueʹjj puõlvvõõǥǥâst nobba.

Vaʹstteemvuõđlaž da eettlânji ǩeâllʼjeei sääʹmturiismâst âʹlddporrmõš vuäitt kueʹstted õuddmiârkkân veärain, koin tuõđi äuʹǩǩeet pääiklaž aunnsid da koin peäggtet tõi aalǥâst da õhttvuõđâst kueʹstlma, luõttu da kulttuuʹre (ml. sääʹmǩiõʹlle). Täʹrǩǩ lij, što âʹlddporrmõõžž čuäʹjtet turiismâst tuõtt kulttuursaž õhttvuõđâst da što tõn âânnmõš tuärjjad õutstõõzz da eettlânji ǩeâllʼjeei õuddnummuž – nääiʹt raaveet nuʹtt eettlaž turiism ǥu sääʹm kulttuurääʹrb seillmõõžž.